Γράφει η Μαριάννα Λαγουμίδη, PgD,
Πρόεδρος, Συγγραφέας
lagoumidim@i-paidi.gr

Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής ή/και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) είναι μια πολύσυχνή νευροσυμπεριφορική διαταραχή που επηρεάζει παιδιά και εφήβους με επιπτώσεις που συχνά παραμένουν και μετά την εφηβεία και την ενήλικη ζωή. Οι αποτελεσματικές μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις για τη ΔΕΠΥ σε παιδιά/εφήβους επικεντρώνονται σε τροποποιήσεις συμπεριφοράς, εκπαίδευσης και τρόπους ζωής για τη βελτίωση της αυτοπεποίθησης, της αυτορρύθμισης, της συγκέντρωσης και των κοινωνικών δεξιοτήτων. Οι βασικές προσεγγίσεις περιλαμβάνουν την αυτοπεποίθηση, την κοινωνική διαχείριση, την εκπαίδευση σε οργανωτικές δεξιότητες, την εκπαίδευση γονέων, τη σωματική άσκηση, την ενσυνειδητότητα και τις διατροφικές προσαρμογές.

Ο ρόλος του εξειδικευμένου θεραπευτή περιλαμβάνει όχι μόνο τη διάγνωση αλλά και την κοινωνική διαχείριση σε ρόλους ζωής, εκπαιδευτικούς, μπεριφοριστικούς και κοινωνικών δεξιοτήτων, χωρίς να προκαλέσουν παρενέργειες. Τα φάρμακα αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο της θεραπείας της ΔΕΠΥ όταν η κοινωνική διαχείριση φανεί ανεπαρκής. Η ομάδα εργασίας της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρείας (APA) για τα ψυχοδραστικά φάρμακα για παιδιά και εφήβους συνιστά πρώτα την ψυχοκοινωνική θεραπεία και στη συνέχεια τη φαρμακευτική αγωγή εάν δεν επαρκεί.

Υπάρχει μια ποικιλία ψυχοκοινωνικών θεραπειών που μπορούν να προταθούν:

• Ανατροφή και οργάνωση της ζωής του παιδιού i-paidi σαν να γεννήθηκε με ΔΕΠΥ – με τροποποιημένη επαναληπτικότητα.
• Γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία διαχείρισης συμπεριφοράς(CBT)· (στους γονείς,στους εκπαιδευτικούς, στους συνομηλίκους)·
• Βιωματική εκπαίδευση η οποία προηγήθηκε χρονικά.
• Φυσική Δραστηριότητα & Άσκηση: Η τακτική άσκηση, συμπεριλαμβανομένων των δομημένων αθλημάτων ή των πολεμικών τεχνών, μπορεί να βελτιώσει την προσοχή, να μειώσει την παρορμητικότητα και να βοηθήσει στη διαχείριση των επιπέδων ενέργειας.
• Ενσυνειδητότητα & Χαλάρωση: Η γιόγκα, ο διαλογισμός και οι ασκήσεις βαθιάς αναπνοής βοηθούν στην αυτορρύθμιση, τον συναισθηματικό έλεγχο και την εστίαση.
• Ρουτίνα & Δομή: Η διατήρηση μιας συνεπούς καθημερινής ρουτίνας μπορεί να ελαχιστοποιήσει το χάος και να βοηθήσει τα παιδιά να παραμείνουν σε καλό δρόμο.
• Θετική Ενίσχυση: Η επιβράβευση της κατάλληλης συμπεριφοράς (π.χ., μοίρασμα, ολοκλήρωση εργασιών) είναι πιο αποτελεσματική από την εστίαση αποκλειστικά στην τιμωρία.

Η ΔΕΠΥ είναι μια χρόνια διαταραχή που επηρεάζει τη λειτουργικότητα καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής. Απαιτεί πολυτροπικές παρεμβάσεις καθώς υπάρχουν ανάμεικτα αποτελέσματα από μελέτες. Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι οι μη φαρμακολογικές παρεμβάσεις έχουν επίσης αποδειχθεί χρήσιμες στη συνολική διαχείριση της ΔΕΠΥ. Απαιτείται περισσότερη έρευνα στις παρεμβάσεις για τη ΔΕΠΥ.

Βιβλιογραφία:

Aberrant amplitude of low-frequency fluctuation and functional connectivity in
children with different subtypes of ADHD: a resting-state fNIRS study.
Liu Q, Liao W, Yang L, Cao L, Liu N, Gu Y, Wang S, Xu X, Wang H.BMC
Psychiatry. 2024 Dec 18;24(1):919. doi: 10.1186/s12888-024-06350-6.PMID:
39696119

Attention-deficit/hyperactivity disorder , Faraone SV, Bellgrove MA, Brikell I,
Cortese S, Hartman CA, Hollis C, Newcorn JH, Philipsen A, Polanczyk GV, Rubia K,
Sibley MH, Buitelaar JK.Nat Rev Dis Primers. 2024 Feb 22;10(1):11. doi:
10.1038/s41572-024-00495-0.PMID: 38388701Review.

Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-5, 5th edn. Washington,
DC: American Psychiatric Publishing, 2013.